حتما این اتفاق برای شما نیز رخ داده که وارد اتاقی شوید و بلافاصله، حسوحالی که دارید تغییر کند؛ انگار که اتمسفر اتاق، به درون شما نفوذ کرده و توانسته با عمیقترین بخشهای وجودتان تلفیق شود. راز اصلی چنین رخدادی، به مبلمان، دکوراسیون یا سایر المانهای معماری داخلی مربوط نمیشود؛ بلکه کلیدیترین فاکتور در ایجاد فضایی گیرا، نورپردازی آن است. نور محیطی میتواند بهراحتی وایب یک مکان را تغییر داده و بر احساسات افراد حاضر تاثیر بگذارد. همین رویکرد است که شالوده اصلی نورهای امبینت یا همان نورپردازی محیطی را تشکیل میدهد.
امروزه تکنولوژیهای نورپردازی، از ابزاری که صرفا برای روشن و تاریک کردن محیط بهکار میرود فراتر رفتهاند؛ بلکه میتوانند بسته به نیاز، جو محیط را تغییر داده یا حتی با ریتم بیولوژیک ما هماهنگ شوند. در ادامه این مطلب، همه چیز درباره نورپردازی امبینت یا همان نورپردازی محیطی را پوشش میدهیم تا شما هم با جدیدترین فناوریهای این حوزه آشنا شوید.
نور امبینت یا همان نور محیطی چیست؟
انواع نور را میتوان به دستههای مختلفی تقسیمبندی کرد. نور امبینت که گاهی با اسم نور محیطی نیز شناخته میشود، پایه و اساس هر طرح نورپردازی است. برخلاف نورهای تاکیدی یا نقطهای که روی یک جسم خاص تمرکز دارند یا نورهای وظیفهای که برای انجام کاری بهخصوص مانند مطالعه در نظر گرفته شدهاند، هدف نور امبینت ایجاد روشنایی یکنواخت، بدون خیرگی و فراگیر در کل فضا است.
با این حال در دنیای پر پیچوخم امروز، تعریف نور امبینت نیز کمی تغییر پیدا کرده است. در حال حاضر وقتی از نور امبینت صحبت میکنیم، منظورمان سیستمهای هوشمندی هستند که اتمسفر و حسوحال محیط را کنترل میکنند. این نورها معمولا بهصورت مخفی پیادهسازی میشوند و با بازتاب روی سطوح دیوار یا سقف، هالهای نرم و رنگی ایجاد میکنند که میتواند شخصیت فضا را کاملا دگرگون سازد.
اصلیترین ویژگیهای نور امبینت
برای اینکه درک دقیقتری از نور امبینت داشته باشید، بیایید کلیدیترین ویژگیهای آن را بررسی کنیم:
۱. تابش نور بهصورت پخششده و غیر نقطهای
مهمترین ویژگی نور امبینت، نرمی و پراکندگی آن است. در این سبک، منبع نور نباید به صورت مستقیم دیده شده یا چشم را آزار دهد؛ بلکه نور باید همانند یک لایه حریر نامرئی روی سطوح بنشیند. این ویژگی باعث میشود که سایههای تند و تیز از بین رفته و فضا بزرگتر و دلبازتر به نظر برسد.
۲. توانایی ایجاد افکتهای مختلف برای تغییر احساس محیط
نورهای امبینت مدرن، ثابت نیستند. این نورها میتوانند بسته به نیاز، تغییر پیدا کرده و جو محیط را عوض کنند. برای مثال هنگامی که فضا باید آرامشبخش و مناسب برای استراحت باشد، سیستم نورپردازی محیطی میتواند فضایی مشابه با غروب خورشید را ایجاد کند.
۳. امکان تغییر طیف رنگی
حتی امروز نیز با وجود تکنولوژیهای فراوان، افراد مختلف برای اینکه مناسبترین طیف نور را در خانه خود ایجاد کنند، به سراغ ترکیب کردن لامپهای خورشیدی و مهتابیها میروند اما دیگر نیازی به چنین کاری نیست؛ چراکه سیستمهای امبینت پیشرفته از تکنولوژی RGBIC پشتیبانی میکنند. در واقع امکان تولید نور با ۱۶ میلیون رنگ متفاوت را فراهم کردهاند.
۴. قابلیت کنترل هوشمند با استفاده از اپلیکیشنهای اختصاصی
تکنولوژی امبینت با اینترنت اشیا گره خورده است. شما میتوانید شدت، رنگ، زمانبندی نورها و... را از طریق گوشی هوشمندتان کنترل کنید. حتی بعضی از این سیستمها با دستیارهای صوتی نیز ادغام میشوند و صرفا با یک فرمان صوتی، میتوانید کل اتمسفر محیط را تغییر دهید.
انواع سیستمهای نورپردازی امبینتی به چه دستههایی تقسیم میشوند؟
سیستمهای نورپردازی محیطی انواع مختلفی دارند. بسیاری از ادوات نورپردازی که شاید در حال حاضر نیز با آنها آشنایی داشته باشید، بخشی از این سیستمها را تشکیل میدهند. مهمترینها به شرح زیر هستند:
۱. نوارهای LED
نوارهای LED منعطفترین بخش از یک سیستم نورپردازی امبینت هستند. این نوارها بهراحتی در تورفتگیها، سقفهای کاذب، زیر کابینتها و... نصب میشوند و با اتصال آنها به کنترلر اصلی، میتوان نورپردازی محیطی را تنظیم کرد.
۲. لایت بارهای ایستاده
برای موقعیتهایی که تغییرات ساختمانی و نصبهای پیچیده امکانپذیر نیست، لایت بارهای ایستاده بهترین گزینهها هستند. لایت بارها بهشکل ستونهایی باریک طراحی و ساخته میشوند و تقریبا در هر محیطی قابل استفاده میباشند.
۳. پنلهای دیواری
یکی دیگر از کاربردیترین اجزای سیستمهای امبینت، پنلهای دیواری هستند. این پنلها که در اشکال هندسی مختلف موجود میباشند، طبق چیدمانی که کاربر برای آنها در نظر گرفته، روی دیوار نصب شده و ضمن نورپردازی، دکوراتیو فضا را نیز تغییر میدهند.
۴. سیستمهای نورپردازی هماهنگ با تصویر
یکی از جذابترین بخشهای نورپردازی امبینت، سیستمهایی هستند که پشت مانیتور یا تلویزیون نصب شده و با استفاده از یک کابل HDMI به آنها متصل میشوند. بسته به تصویری که در حال پخش است، این سیستمها نورهایی را به طرف دیوار پشت تلویزیون و مانیتور تابش میدهند و بازتاب این نورها، فضا را با حسوحال تصویری که نمایش داده میشود یکسان میکند.
نورپردازی محیطی چه کاربردهایی دارد؟
اصلیترین سوالی که باید به آن پاسخ دهیم، این است که نورپردازی محیطی چه کاربردهایی دارد؟ آیا موارد استفاده این فناوری به موضوعات دکوراتیو محدود میشود، یا اینکه فراتر از آنهاست؟ مهمترین و البته محبوبترین کاربردهای نورهای امبینت به شرح زیر هستند:
۱. ارتقای تجربه گیمینگ و سرگرمی
یکی از پرطرفدارترین کاربردهای نور امبینت، بهینهسازی فضای اتاقهای گیمینگ و سینمای خانگی است. همگامسازی نور با رخدادهای درون بازی یا فیلم، هیجان را دوچندان کرده و تجربهای متفاوت را برای کاربران رقم میزند. برای مثال، هنگام انفجار در بازی، اتاق به رنگ قرمز و نارنجی درمیآید که حس حضور در صحنه را تقویت میکند.
۲. بهبود خواب و تنظیم ریتم شبانهروزی
نورهای امبینت هوشمند میتوانند چرخه طبیعی نور خورشید را شبیهسازی کنند؛ نوری سردتر و روشنتر در صبح برای افزایش هوشیاری و نوری گرمتر و ملایمتر در غروب برای ترشح ملاتونین و آمادهسازی بدن برای خواب. بسیاری از معماران داخلی سعی میکنند تا با پیادهسازی سیستمهای نورپردازی محیطی در اتاق خواب، سلامت خواب ساکنین را افزایش دهند.
۳. فضاسازی در محیطهای تجاری و رستورانها
کیفیت و مناسب بودن نور محیطی برای کافهها، رستورانها و سایر محیطهای تجاری اهمیت بالایی دارد. با استفاده از تنظیم این نورها میتوان بدون تغییر دکوراسیون فیزیکی، فضای کافه را برای صبحانه و شام تغییر داد. این انعطافپذیری برای برندینگ و جذب مشتری تاثیر فوقالعادهای دارد.
نقش نورهای امبینت در معماری داخلی
در معماری داخلی مدرن نور صرفا به روشنکننده فضا محدود نمیشود؛ بلکه نقش آن فراتر رفته و قابلیتهای متعددی را ارائه میدهد. برای مثال معماران داخلی میتوانند با تنظیم نور بخشهای مختلف و ایجاد تضاد، بدون اینکه از دیوارکشی یا پارتیشن استفاده کنند، فضاهای مختلف را از یکدیگر تفکیک کرده و هویتی مستقل را برای آنها بسازند.
علاوهبراین، نور یکی از بهترین ابزارها برای کنترل درک ذهن نسبت به فضا است. با استفاده از نورپردازی امبینت میتوان ارتفاع سقف را بلندتر یا فضای اطراف را گستردهتر نشان داد. بههمینخاطر است که بسیاری از معماران، باتوجه به کاهش متراژ واحدهای آپارتمانی، سعی میکنند تا محیط خانه را با بهرهگیری از این نورها دلبازتر نشان دهند.
نیمنگاهی به نورپردازی امبینت و هوش مصنوعی
امروزه هوش مصنوعی تمامی بخشهای زندگی ما را تحت تاثیر قرار داده است؛ این تاثیر حتی به نحوه نورپردازی محیط نیز رسیده و دیگر نیازی به تنظیم نورهای امبینت بهصورت دستی وجود ندارد. سیستمهای هوش مصنوعی با تحلیل عادات رفتاری ساکنین، ساعت حضور آنها و حتی شرایط آبوهوایی بیرون، بهترین حالت نورپردازی محیطی را بهصورت خودکار اجرا میکنند.
برای مثال هوش مصنوعی میتواند با تشخیص پخش شدن یک موسیقی ملایم از اسپیکرهای خانه، بهطور خودکار سبک نورها را به طیف رنگی گرم و شدت کم تغییر دهد؛ یا با استفاده از سنسورها، نور را دقیقا در جایی که شما حضور دارید متمرکز کند تا مصرف انرژی به حداقل برسد.
کدامیک از برندهای مطرح، ادوات نورپردازی محیطی تولید میکنند؟
بازار نورپردازی امبینت، بهخصوص ادواتی که هوشمند هستند، بازاری بسیار رقابتی است. با این حال بعضی از برندها بهعنوان پایههای ثابت این صنعت بهشمار میروند و روزبهروز، محصولات جذابتری را طراحی و تولید میکنند.
برای مثال برند Govee، یکی از بهترین برندها در حوزه نورپردازی محیطی شناخته میشود که با ارائه تکنولوژی RGBIC و دوربینهای هوشمند جهت تشخیص نور و سایر ویژگیهای محیط، توانسته بخش مهمی از بازار را به خود اختصاص دهد.
پیشنهاد میکنیم برای اینکه بتوانید بهترین تجهیزات ممکن را بسته به هدفی که دارید خریداری کنید، حتما از مشاوره افراد متخصص استفاده کرده و بدون آگاهی کامل عمل نکنید.
آینده نورپردازی امبینت: نورپردازی محیطی گذرا است یا در آینده شاهد توجه بیشتری به آن خواهیم بود؟
یکی از سوالاتی که ممکن است برای شما هم پیش آمده باشد، این است که آیا نورپردازی امبینت در آینده بهعنوان یکی از المانهای اصلی طراحی داخلی شناخته خواهد شد، یا اینکه صرفا یک ترند گذراست؟
طبق اطلاعاتی که تاکنون در دست داریم، بهخاطر سوق پیدا کردن معماری داخلی به سمت سبکهای سلامتمحور، نورپردازی محیطی به شیوهای تخصصی در آینده یکی از الزامات خواهد بود، نه یک آپشن لوکس. همچنین با گسترش متاورس و واقعیت افزوده، نورپردازی محیطی فیزیکی احتمالا پل ارتباطی بین دنیای مجازی و اتاق واقعی ما خواهد بود. بنابراین، میتوان گفت که سرمایهگذاری روی یادگیری و استفاده از این تکنولوژی برای معماران و طراحان، سرمایهگذاری روی آینده شغلی آنهاست.
جمعبندی: از صفر تا ۱۰۰ نورهای امبینت
توسعه سیستمهای نور امبینت تحولی فراتر از ایجاد زیبایی بصری محسوب میشود. این تکنولوژی بر احساس و کارکرد فضا تاثیر گذاشته و با کنترل شدت و رنگ نور، بهترین اتمسفر را ایجاد میکند. بهخصوص مدلهای هوشمند که میتوانند بدون تنظیم دستی، بسته به نیاز فضا، بهترین نورپردازی محیطی را اجرا کنند.
در این مقاله سعی کردیم تا جوانب مختلف این فناوری را سنجیده و شما را با نورپردازی امبینت بیشتر آشنا کنیم. پیشنهاد میکنیم که همواره قبل از خرید هر نوع تجهیزات یا تصمیمگیری برای پیادهسازی چنین سیستمهایی، با متخصصان مشورت کنید تا بتوانید بهترین و کاربردیترین سیستم را داشته باشید.
سوالات متداول
۱. آیا نصب و راهاندازی سیستمهای نورپردازی امبینت به سیمکشی داخلی نیاز دارد؟
در حال حاضر اغلب دستگاهها قابل حمل هستند و نیازی به سیمکشی داخلی نیست؛ اما اگر میخواهید نورپردازی بخشی ثابت از ساختمان باشد، باید تجهیزات و مسیرهای سیمکشی را در معماری محیط در نظر بگیرید.
۲. آیا استفاده مداوم از نورپردازی محیطی برای چشم ضرر دارد؟
در صورتی که تجهیزات را از برندهای معتبر خریداری کرده و نور دارای پرش نباشد، خیر؛ بلکه در بعضی از موارد میتواند برای چشمها مفید نیز باشد. برای مثال نورپردازی پشت مانیتور یا تلویزیون، کنتراست نمایشگر با محیط را کاهش داده و به چشمها فشار کمتری وارد میشود.
۳. آیا برای کنترل سیستمهای نورپردازی محیطی به اینترنت نیاز داریم؟
پاسخ این سوال به نوع سیستم شما بستگی دارد. بعضی از سیستمها دارای ریموت هستند اما بعضی دیگر که با اپلیکیشن اختصاصی خود کار میکنند، در اغلب اوقات برای کنترل کردن آنها به اینترنت نیاز خواهید داشت.